Çinko nedir? Çinko eksikliğinde ne olur?

Çinko son derece önemli bir mineraldir. Vücudunuz ihtiyaç duyduğu çinkoyu kendisi üretemez. Çinko ihtiyacınızı dışarıdan besinlerle, takviyelerle veya ilaçlarla almalısınız. İyi haber ise çinko mineralinin birçok bitkisel ve hayvansal besinde doğal olarak bulunmasıdır. Peki, çinko nedir? Ne işe yarar?

Vücudun üretemediği ve dışarıdan almak zorunda olduğu bu minerale “temel eser element” denir, çünkü insan sağlığı için çok az miktarda çinko gereklidir. Çok az miktarda bulunduğu kadar çok işte görevlidir. Çinko vücutta şeker gibi kimyasal tepkimelere girip harcanan bir şey değildir. Çinko, enzimlerin ideal hızda çalışması için etki gösteren bir kofaktördür.

Kofaktör bir madde vücutta eksildiğinde enzimler çalışmaya devam eder ancak ideal performansta çalışamaz.

Çinkonun önemini daha iyi anlatabilmek adına basit bir benzetme yapalım. Bisikletiniz var. Bisikletinizin tekeri var. Normalde bisiklet tekeri döner ve ilerlersiniz. Şimdi bisikletinizin yağlanmış olması gereken yerlerinin yağlanmadığını düşünün. Bisiklet yine hareket edecektir. Ancak daha zor hareket edecek ve tekerler daha zor dönecektir. Şimdi bu bisikletin yağlanması gereken her yerini yağladığınızı hayal edin. Yine her parça aynı yönde hareket ediyor ancak çok daha kolay hareket ediyor değil mi? Oysa bu kolaylığı sağlamak için sadece çok az miktarda yağ kullandınız.

İşte çinko da bu bisiklette kullanılan yağ gibidir. Kendisi doğrudan bir şeyin parçası olmaktan ziyade var olan enzimlerin ideal şekilde çalışmasına yardımcıdır.

Elbette bu sadece temsilen bir benzetmedir. Ancak “Çinko nedir?” sorusunun cevabını daha iyi anlamanıza yardımcıdır.

Çinko eksikliğinde ne olur?

Çinko vücutta uzun süreli depolanamaz ve düzenli olarak alınmalıdır. Yeterli çinko alınamadığında birkaç ay içerisinde çinko eksikliği belirtileri görülmeye başlanır. Bazı tıbbi durumlarda da besinlerle yeterli çinkoyu alsanız bile bir rahatsızlık çinko emilimini veya metabolizmasını bozarak çinko eksikliğine neden olur.

Çinko eksikliği belirtileri, çinko seviyeleri birkaç ay boyunca düşük olana kadar başlamaz.

Vücudunuzda 300’den fazla enzimin etkili şekilde çalışması için gereklidir. Eksikliği ideal sağlığınızı yitirmenize neden olur. Çinko eksikliği nelere neden olabilir?

  • Soğuk algınlığı benzeri belirtiler görülebilir. Kırgınlık, halsizlik ..
  • İshal
  • Hamile bir kadının çinko eksikliği, karnındaki bebeğinin gelişmesinde gerilemeye neden olabilir.
  • Koku ve tat duyularının azalmasına neden olabilir.
  • Yemeklerin tadını ve kokusunu alamamak iştah kaybını tetikleyebilir.
  • İştah kaybı kilo kaybına neden olabilir.
  • Büyüme çağındaki bir çocukta çinko eksikliği büyüme ve gelişme geriliğine neden olabilir.
  • Cildiniz, vücudunuzdaki çinkonun %5 gibi önemli bir kısmını taşır. Cildinizin parlak ve güzel görünmesi için gereklidir. Çinko eksikliği sivilce dahil olmak üzere cilt hastalıkları riskini arttırabilir.
  • Çinko bağışıklık sistemini güçlendirir. Enfeksiyonlardan ve kronik hastalıklardan koruyucudur.
  • Sık sık grip nezle veya soğuk algınlığı gibi belirtiler yaşıyorsanız bunun sebebi çinko eksikliği olabilir.
  • Çinko eksikliği kanser dahil olmak üzere diyabet ve kalp hastalıklarının gelişme riskini arttırır.
  • Enfeksiyonlara karşı yatkınlık
  • Saç dökülmesi
  • Uzun süre devam eden ciddi çinko eksikliği ileri yaşlarda görülen yaşa bağlı körlük riskini arttırır.
  • Konsantrasyon güçlüğü
  • Cinsel işlev ve performansta düşüş
  • Astım alevlenmelerinin sıklığında artış

İnsan vücudu fazla çinko depolamadığından, diyetin bir parçası olarak düzenli olarak tüketilmelidir.

Çinko nedir? Çinko eksikliğinde ne olur?

Çinko en çok hangi besinlerde bulunur?

En iyi çinko kaynakları arasında genellikle hayvansal gıdalar bulunur. Kırmızı et, kabuklu deniz ürünleri, balık ve kümes hayvanları gibi.

Bitkisel gıdalardaki çinkonun oranı veya emilimi daha düşüktür.

  • İstiridye, midye, karides ve yengeç gibi kabuklu deniz ürünleri
  • Kırmızı et (büyük baş veya küçük baş)
  • Beyaz et (hindi eti veya tavuk eti gibi)
  • Süt ve süt ürünleri
  • Yumurta
  • Baklagiller (Mercimek, fasulye, barbunya)
  • Kuruyemişler (Kabak çekirdeği, kaju, yer fıstığı, ceviz)
  • Bitter çikolata

Çinko eksikliği boy kısalığına, koku ve tat duyusunun zayıflamasına ve testislerin ve erkeklerde yumurtalıkların düzgün çalışamamasına neden olabilir.

Çinko eksikliği tanısı nasıl konur?

Vücutta hücreler arası sıvıya dağılan ve diğer mineraller ile yer değiştirebilen çinkonun eksikliği basit bir kan testiyle konulamaz. Kan testinde çinko eksikliği görülmesi sizde çinko eksikliği olduğunu gösterir. Ancak Kan testinizde çinkonun normal sonuç vermesi, kesin şekilde çinko eksikliğiniz olmadığı anlamına gelmez.

Hafif çinko eksikliği kan tahlilindeki çinko seviyelerine yansımayabilir ve hafif bir çinko eksikliğiniz olsa bile kan tahlilinizde çinko seviyesi normal görülebilir.

Dolayısıyla çinko eksikliği tanısı, kan testi, beslenme alışkanlıklarınızın incelenmesi ve tıbbi bir analiz ile konabilir ve doktorunuz size çinko ilacı reçete edebilir.

Hangi hastalıklar çinko eksikliğine neden olur?

  • Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi bağırsak rahatsızlıkları
  • Aşırı alkol kullanımı
  • Orak hücre hastalığı
  • Şeker hastalığı (diyabet)

Aşırı çinko almak (çinko toksisitesi) ne gibi sorunlara neden olur?

Çok fazla çinko alırsanız çinko toksisitesi yaşayabilirsiniz. Çinko toksisitesi belirtileri:

  • Karın krampları
  • Mide ağrısı
  • İshal
  • Baş ağrısı
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • İştah kaybı

Çinko eksikliğiniz varsa, başka bir beslenme eksikliğiniz olma ihtimalinin yüksek olduğunu unutmayın.

Beslenme eksikliğiniz varsa, etkilerin gelişmesi yavaş olabilir ve bunlar belirsiz ve tespit edilmesi zor olabilir. Semptomları fark ederseniz, yıllık muayenenizde veya daha erken bir tarihte sağlık uzmanınızla genel iyilik halinizi tartıştığınızdan emin olun.


Çinko hakkında daha fazla bilgiye mi ihtiyacınız var? Bakınız:

Tedavisi Nedir?

TedavisiNedir.com web sitemiz içerdiği bilgileri profesyonel yabancı sağlık stelerinden ya da gerçek Türk doktorların kaleminden almaktadır. TedavisiNedir.com genel sağlık bilgilerinden bahseder ve kişisel sağlık durumunuzla ilgili sorumluluk almaz.

You may also like...